# Definicje i przegląd

## Co to jest Debian GNU/Linux?

Debian GNU/Linux jest szczególną dystrybucją systemu operacyjnego Linux i licznych pakietów, które można na nim uruchomić.

W zasadzie, użytkownicy mogą pobrać z Internetu lub innych źródeł jądro Linux, a następnie je samodzielnie skompilować. Mogą dalej pobrać kody źródłowe wielu aplikacji w ten sam sposób, skompilować je, a potem zainstalować na swoim systemie. W przypadku skomplikowanych programów, ten proces może być nie tylko czasochłonny, ale też może powodować błędy. Aby tego uniknąć, użytkownicy często wolą otrzymać system operacyjny i pakiety z oprogramowaniem od jednego z dystrybutorów Linuksa. To co wyróżnia od siebie różne dystrybucje Linuksa to wybór oprogramowania, protokołów, sposób tworzenia, instalacji i zarządzania pakietami wraz z narzędziami za to odpowiedzialnymi. Do tego dochodzi jeszcze dokumentacja i inne usługi.

Debian GNU/Linux jest wynikiem prac i poświecenia wielu ochotników, którym przyświecał cel stworzenia wysokiej jakości wolnego systemu operacyjnego zawierającego pełną gamę aplikacji. Idea wolnego systemu uniksopodobnego zrodziła się wraz z projektem GNU, a wiele aplikacji, które czynią system Debian GNU/Linux tak użytecznym, zostało opracowanych w ramach właśnie tego projektu.

Dla Debiana wolność (z angielskiego ,,free'', co znaczy zarówno ,,wolność'' jak i ,,darmowość'') ma znaczenie zgodne z rozumieniem projektu GNU (zobacz Wytyczne Debiana dotyczące Oprogramowania Wolnodostępowego). Kiedy mówimy o wolnym oprogramowaniu, odnosimy się do wolności, nie do jego szybkości działania. Wolne oprogramowanie oznacza, że masz wolną rękę do dystrybuowania kopii, że otrzymałeś kody źródłowe, że możesz zmieniać te programy, lub używać ich części w innych wolnych programach.

Projekt Debian został stworzony przez Iana Murdocka w 1993 roku i na początku był sponsorowany przez projekt GNU Fundacji Wolnego Oprogramowania (FSF). Dziś deweloperzy Debiana myślą o nim jak o bezpośrednim potomku projektu GNU.

Debian GNU/Linux jest:

- szeroko rozbudowany: aktualna liczba pakietów w Debianie wynosi 42551. Użytkownicy mogą wybrać, które pakiety chcą zainstalować. Debian dostarcza narzędzie do tego celu. Listę i opisy aktualnie dostępnych pakietów dla Debiana możesz znaleźć na każdym z serwerów lustrzanych Debiana.

- wolny w użytkowaniu i redystrybucji: Nie ma żadnego konsorcjum członkowskiego czy wymagań płatności do brania udziału w jego rozprowadzaniu i rozwijaniu. Wszystkie pakiety, które formalnie są częścią systemu Debian GNU/Linux są wolne w redystrybucji, zazwyczaj na warunkach licencji GNU GPL.

  Archiwum FTP Debiana zawiera również około 696 pakietów (w archiwum `non-free` i `contrib`), które są rozprowadzane pod specyficznymi warunkami (warunki rozprowadzania zawarte są w każdym pakiecie).

- dynamiczny: Dzięki udziałowi 1033 ochotników stale wnoszących nowy i ulepszony kod, Debian rozwija się gwałtownie. Co kilka miesięcy planowane są nowe wydania, a archiwum FTP aktualizowane jest codziennie.

Mimo, że Debian GNU/Linux jest Wolnym Oprogramowaniem, jest on podstawą na której mogą powstawać kolejne dystrybucje Linuksa. Przez dostarczanie niezawodnego, szeroko rozbudowanego systemu podstawowego, Debian dostarcza system Linux użytkownikom ze zwiększoną kompatybilnością i pozwala twórcom dystrybucji Linuksa skupić uwagę na rzeczach, które powodują, że ich dystrybucja jest szczególna. Zobacz childistro w celu uzyskania większej ilości informacji.

## OK, teraz już wiem co to jest Debian... a co to jest Linux?!

Mówiąc krótko, Linux jest jądrem uniksopodobnego sytemu operacyjnego. Pierwotnie był on przeznaczony dla maszyn 386 (i lepszych), a teraz jest on w trakcie przenoszenia na inne architektury, włącznie z wieloprocesorowymi. Linuksa napisał Linus Torvalds i wielu informatyków z całego świata.

Poza samym jądrem, system ,,Linux'' zazwyczaj posiada:

- system plików zgodny ze Standardem Hierarchii Linuksowego Systemu Plików http://www.pathname.com/fhs/.

- szeroki wybór narzędzi Uniksowych, z których wiele było stworzonych przez projekt GNU oraz Fundację Wolnego Oprogramowania (FSF).

Kombinacja jądra Linuksa, jego systemu plików, oprogramowania pochodzącego z projektu GNU i FSF, oraz innego oprogramowania, jest tak zaprojektowana, aby osiągnąć kompatybilność ze standardem POSIX (IEEE 1003.1); zobacz otherunices.

W celu uzyskania większej ilości informacji na temat Linuksa, zobacz stronę Michaela K. Johnsona Linux Information Sheet oraz Meta-FAQ.

## Co to jest ten ,,Hurd''?

Hurd jest zespołem serwerów uruchamianych na mikrojądrze GNU Mach. Razem tworzą podstawę dla systemu operacyjnego GNU.

Obecnie Debian jest dostępny tylko dla Linuksa, ale razem z Debian GNU/Hurd zaczęliśmy również oferować Hurda jako platformę programistyczną, serwer oraz stację roboczą. Jednak Debian GNU/Hurd nie został jeszcze oficjalnie wydany i nie nastąpi to jeszcze przez pewien czas.

Proszę zobaczyć http://www.gnu.org/software/hurd/ w celu uzyskania większej ilości informacji o GNU/Hurd, oraz http://www.debian.org/ports/hurd/ aby uzyskać więcej informacji o Debian GNU/Hurd.

## Jaka jest różnica pomiędzy systemem Debian GNU/Linux a innymi dystrybucjami Linuksa? Dlaczego powinienem wybrać Debiana zamiast innej dystrybucji?

Oto kluczowe cechy, które odróżniają Debiana od innych dystrybucji Linuksa:

System zarządzania pakietów Debiana:

- Cały system, lub jakakolwiek jego część, może być uaktualniany bez ponownego formatowania, bez gubienia istniejącej już konfiguracji i (w większości przypadków) bez ponownego uruchamiania komputera. Większość obecnie dostępnych dystrybucji Linuksa ma swego rodzaju system zarządzania pakietów; system zarządzania pakietów Debiana jest unikalny oraz szczególnie mocny. (zobacz pkg-basics)

Otwarty rozwój:

- Podczas gdy inne dystrybucje Linuksa są rozwijane przez małe, indywidualne, zamknięte grupy, lub komercyjnych sprzedawców, Debian jest jedyną dystrybucją Linuksa, która jest rozwijana przez wiele osób za pośrednictwem Internetu w tym samym duchu, co Linux oraz inne Wolne Oprogramowanie.

  Ponad 1033 ochotników pracuje nad pakietami w liczbie ponad 42551 i polepszaniem systemu Debian GNU/Linux. Deweloperzy Debiana zasilają projekt nie przez pisanie nowych programów (w większości przypadków), ale przez tworzenie pakietów, według standardów projektu, zawierających istniejące oprogramowanie, poprzez informowanie zewnętrznych deweloperów o nowych błędach, oraz poprzez zapewnianie wsparcia użytkownikom. Więcej informacji dotyczącej tego jak zostać współpracownikiem znajduje się w contrib.

System śledzenia błędów (BTS):

- Fakt tak dużego geograficznego rozsiania deweloperów Debiana po całym świecie wymaga do użycia specjalnych narzędzi i szybkiego informowania o błędach i poprawkach, bez których rozwój systemu nie byłby tak dynamiczny. Użytkownicy są zachęcani do informowania o zauważonych przez nich błędach w stylu formalnym, po czym informacje o nich stają się dostępne w archiwach WWW, lub poprzez pocztę elektroniczną. Więcej o zarządzaniu logów dotyczących błędów przeczytasz w tym FAQ w buglogs.

Polityka Debiana:

- Debian ma rozbudowaną specyfikację własnych standardów jakości, politykę Debiana. Ten dokument definiuje jakość i standardy, które każdy pakiet musi spełniać.

Więcej informacji o tym znajdziesz na naszej stronie o powodach dla których warto wybrać Debiana.

## Jak projekt Debian wygląda w porównaniu z projektem GNU Fundacji Wolnego Oprogramowania?

System Debian jest tworzony w myśl idei Wolnego Oprogramowania, które było najpierw bronione przez Fundację Wolnego Oprogramowania (FSF) a w szczególności przez Richarda Stallmana. Potężne narzędzia programistyczne, aplikacje i innego rodzaju oprogramowanie FSF, są również kluczową częścią Debiana.

Projekt Debian jest oddzielną jednostką Fundacji Wolnego Oprogramowania (FSF), jednakże komunikujemy się regularnie i razem współpracujemy nad różnymi projektami. Na wyraźną prośbę Fundacji Wolnego Oprogramowania nazywamy nasz system ,,Debian GNU/Linux'' i jesteśmy szczęśliwi, że spełniamy tę prośbę.

Stałym celem Fundacji Wolnego Oprogramowania (FSF) jest rozwijanie nowego systemu operacyjnego zwanego GNU, bazującego na Hurdzie. Debian pracuje z FSF nad tym systemem zwanym Debian GNU/Hurd.

## Jak się wymawia słowo Debian i co ono oznacza?

Słowo Debian wymawiamy: Deb'-i-en, z krótkim /e/ w części Deb i akcentem na pierwszą sylabę. Słowo Debian jest połączeniem imion Debry oraz Iana Murdocka, który założył projekt. (Słowniki dwuznacznie podają sposób wymowy słowa Ian (!), ale Ian preferuje ee'-en.)