# Narzędzia do zarządzania pakietami w systemie Debian

## Jakie programy do zarządzania swoimi pakietami udostępnia?

### dpkg

Jest to główny program służący do zarządzania pakietami. `dpkg` może być wywołany z wieloma różnymi opcjami. Najczęściej stosowane to:

- `dpkg --help` przedstawia dostępne opcje.

- `dpkg --info foo_VVV-RRR.deb` wyświetla informacje o wybranym pakiecie.

- `dpkg --install foo_VVV-RRR.deb` instaluje (rozpakowuje i konfiguruje) pakiet na dysku twardym.

- `dpkg --unpack foo_VVV-RRR.deb` rozpakowuje, lecz pozostawia nieskonfigurowany pakiet. Zauważ, że nieskonfigurowany pakiet może okazać się bezużyteczny. Niektóre pliki mogą wymagać dalszej obróbki i dostosowania do Twoich potrzeb, aby pakiet/program działał poprawnie. Polecenie to pozostawia wszelkie zainstalowane dotychczas wersje programów i wykonuje polecenia przedinstalacyjne (zobacz maintscripts), zawarte w pakiecie.

- Konfiguracja pakietu, który został wcześniej rozpakowany: `dpkg --configure foo`. To polecenie uruchamia, między innymi, poinstalacyjne skrypty (zobacz: maintscripts), powiązane z danym pakietem. Uaktualnia również pliki wymienione w `pliku konfiguracyjnym` danego pakietu. Zauważ, że operacja ,,configure'' wymaga jako argumentu nazwy pakietu (np. foo), a nie nazwy pliku z pakietem (np. foo_VVV-RRR.deb).

- Rozpakowanie pojedynczego pliku nazwanego ,,blurf'' (lub grupy plików nazwanych ,,blurf*'') z pakietu Debiana: `dpkg --fsys-tarfile foo_VVV-RRR.deb | tar -xf - blurf*`

- Usunięcie pakietu (bez jego plików konfiguracyjnych): `dpkg --remove foo`.

- Usunięcie pakietu (razem z jego plikami konfiguracyjnymi): `dpkg --purge foo`.

- Wyświetlenie stanu instalacji pakietów zawierających ciąg znaków (lub wg wyrażenia regularnego) ,,foo*'': `dpkg --list 'foo*'`.

### dselect

Ten program zapewnia Debianowi interfejs dla systemu zarządzania pakietami z opcjami pogrupowanymi w menu. Jest on szczególnie przydatny przy instalowaniu i uaktualnianiu systemu na dużą skalę.

`dselect` potrafi:

- prowadzić/wspomagać użytkownika w trakcie, gdy ten wybiera pakiety do instalacji lub usunięcia, wykluczając jednocześnie możliwość powstania konfliktów pomiędzy zainstalowanymi pakietami i zapewniając właściwą pracę zainstalowanych programów poprzez instalację wszystkich wymaganych przez nie pakietów.

- ostrzegać użytkownika o niespójności lub niekompatybilności pomiędzy pakietami, które wybrał do zainstalowania;

- ustalać w jakiej kolejności pakiety powinny zostać zainstalowane;

- automatycznie przeprowadzać proces instalacji lub usunięcia, oraz

- prowadzić użytkownika przez proces wymaganej dla poszczególnych pakietów konfiguracji.

`dselect` przedstawia użytkownikowi na początek menu złożone z 7 opcji/elementów, z których każdy/a reprezentuje inny aspekt funkcjonalności programu. Użytkownik może wybrać jedną z opcji używając klawiszy strzałek aby podświetlić wybraną opcję i zatwierdzić wybór naciskając klawisz/przycisk <enter>.

Dalsze zachowanie programu zależy od dokonanego wcześniej wyboru. Jeżeli nie wybrano `Dostęp/Access` ani `Wybór/Select`, wtedy `dselect` po prostu wykona wybrane polecenie: np. jeżeli użytkownik wybrał polecenie `Usuwanie/Remove` wtedy dselect przystąpi do usuwania wszystkich plików wybranych/zaznaczonych ostatnio do usunięcia przy pomocy polecenia `Wybór/Select`.

Zarówno opcja `Dostęp/Access`, jak i opcja `Wybór/Select`, prowadzą do dodatkowego menu wyboru. W obydwu przypadkach, każde menu zostaje wyświetlone osobno, na podzielonym ekranie; w górnej części ekranu znajdują się opcje wyboru, a w dolnej części krótkie opisy ("info") dla każdej z wybranych opcji.

Dostępna jest także poszerzona/rozszerzona dokumentacja online, użyj klawisza '?' aby uzyskać dostęp do pomocy w dowolnej chwili.

Kolejność, w jakiej czynności są prezentowane w pierwszym menu programu `dselect`, reprezentuje kolejność w jakiej użytkownik normalnie dokonuje instalacji pakietów. Jednakże można wybrać dowolną pozycję z menu, tak często, jak to konieczne.

- Rozpoczynamy od wybrania sposobu dostępu. (ang. ,,Access Method''). Jest to czynność, dzięki której można zaplanować dostęp do źródła pakietów Debiana. Przykładowo, niektórzy mają pakiety na płytach CD, a inni pobierają je z serwera FTP. Wybrany sposób jest zapamiętywany także po wyjściu z programu, więc jeśli nie zmieniamy źródła od poprzedniego razu, nie jest konieczne ponowne wywoływanie tej opcji.

- Teraz uaktualnij (Update) listę dostępnych pakietów. Aby tego dokonać, `dselect` odczytuje plik ,,Packages.gz'', który powinien znajdować się w głównym katalogu zawierającym przeznaczone do instalacji pakiety Debiana. (Jeżeli brak jest takiego pliku, `dselect` utworzy go dla Ciebie.

- Wybór (Select) określa pakiety do zainstalowania w tym systemie. Po wybraniu tej pozycji menu, użytkownik jest najpierw zapoznawany z pełnym zestawem pomocy (chyba że zastosowano opcję `--expert' w linii poleceń). Gdy opuszczamy ekran z pomocą, pojawia się ekran umożliwiający wybór pakietów do instalacji lub usunięcia.

  Górna część ekranu zawiera przewijaną listę pakietów poukładanych w grupy związane ze sobą. Dolna część zawiera opis pakietu lub grupy pakietów aktualnie podświetlonych.

  Podświetlając nazwę pakietu lub grupę pakietów, wskazujemy stan, który mamy zamiar zmieniać. Następnie możesz zaznaczyć pakiet:

  do instalacji:

- Dokonuje się tego przy pomocy klawisza `+'.

do usunięcia:

- Pakiety mogą być usuwane dwoma sposobami:

  - usunięcie (remove): usuwa większość plików związanych z tym pakietem. Pozostawia jednak pliki, określone jako konfiguracyjne (zobacz: conffile) oraz konfigurację pakietu Dokonuje się tego klawiszem `-'.

  - oczyszczenie (purge): usuwa wszystkie pliki wchodzące w skład tego pakietu. Służy do tego klawisz `_'.

  Zauważ, że nie jest możliwe usunięcie grupy ,,Wszystkie pakiety'' ("All Packages"). Gdy tego spróbujesz, system zostanie zredukowany do początkowego stanu po instalacji wersji podstawowej (base system)

ustawienie ,,w zawieszeniu'' (,,on hold'')

- Dokonuje się tego klawiszem `=' i oznacza to ,,nie uaktualniaj, nawet jeśli aktualnie zainstalowana wersja nie jest tak świeża, jak wersja ze źródła pakietów, z jakiego korzystasz (jakie zostało skonfigurowane przy pomocy opcji ,,Sposób dostępu''), pobrana po wyborze opcji Uaktualnij (Update)).

  Tak, jak możesz zawiesić uaktualnianie wersji danych pakietów, tak możesz anulować zawieszenie poprzez naciśnięcie `:'. Oznacza to zezwolenie na uaktualnianie wersji pakietów, jeśli nowsze są dostępne. Jest to domyślne ustawienie dla pakietu.

Możesz wybrać różne sposoby prezentacji listy pakietów, używając klawisza ,,o'' do przełączania pomiędzy różnymi metodami sortowania pakietów. Domyślne sortowanie przeprowadzane jest według parametru Priorytet. Wewnątrz tego samego priorytetu, pakiety są poukładane według katalogów (zwanych też sekcjami) archiwum, w których są przechowywane. W tym trybie, niektóre pakiety z sekcji (powiedzmy) A mogą być umieszczane jako pierwsze, następnie niektóre pakiety z sekcji (powiedzmy) B, zaś po nich znów pakiety z sekcji A, ale posiadające niższy priorytet.

Możesz również poszerzyć znaczenie etykiet na górze ekranu, wykorzystując klawisz ,,v'' (ang. verbose = rozwlekły). Ta metoda przesuwa dużą cześć widocznych poprzednio informacji poza prawą granicę ekranu. Aby je zobaczyć, naciśnij strzałkę w prawo, aby powrócić na lewo, możesz skorzystać z klawisza strzałki w lewo.

Gdy zaznaczysz pakiet do instalacji lub do usunięcia, przykładowo `foo.deb`, i ten pakiet jest powiązany zależnościami z innym pakietem, przykładowo `blurf.deb`, to `dselect` wyświetli odpowiednie okno, w którym możesz wybrać spośród powiązanych pakietów, akceptując sugerowaną akcję (instalować lub nie instalować, oto jest pytanie) lub odrzucić je całkowicie. Tą drugą czynność przeprowadzamy klawiszami Shift+D. Natomiast, aby powrócić do poprzedniego wyboru, naciśnij Shift+U. W każdym razie, możesz zapisać swój wybór i powrócić do głównego ekranu kombinacją klawiszy Shift+Q.

- Można wybrać menu ,,Instaluj'' (,,Install'') aby rozpakować i skonfigurować zaznaczone pakiety lub usunąć pobrane pliki poleceniem ,,Usuń'' (,,Remove''). Można także opuścić program wybierając polecenie ,,Wyjdź'' (,,Quit'').

### dpkg-deb

Ten program służy do pracy z plikami-archiwami Debiana (`*.deb`). Kilka najczęstszych zastosowań to:

- Pokaż wszystkie opcje: `dpkg-deb --help`.

- Pokaż jakie pliki znajdują się w podanym archiwum: `dpkg-deb --contents foo_VVV-RRR.deb`)

- Wypakuj pliki zawarte w podanym archiwum do zadanego katalogu: `dpkg-deb --extract foo_VVV-RRR.deb KATALOG` Polecenie wypakuje pliki z `foo_VVV-RRR.deb` do katalogu `KATALOG/`. To wygodny sposób na zbadanie zawartości paczki bez jej instalacji do głównego systemu plików.

Zauważ, że dowolne pakiety, które były po prostu rozpakowane przy pomocy `dpkg-deb -extract` nie zostały poprawnie zainstalowane. W celu instalacji należy użyć polecenia `dpkg --install`.

Więcej informacji na stronach podręcznika systemowego:

dpkg-deb

1.

### apt-get

`apt-get` umożliwia prostą instalację pakietów z linii poleceń. W przeciwieństwie do `dpkg`, `apt-get` nie obsługuje nazw plików .deb, ale pracuje w oparciu o właściwe nazwy pakietów. Korzysta ze źródeł pakietów wymienionych w `/etc/apt/sources.list`.

Jeśli potrzebujesz więcej informacji, zainstaluj pakiet `apt` i przeczytaj strony podręcznika systemowego:

apt-get

8,

sources.list

5 oraz opis `/usr/share/doc/apt/guide.html/index.html`.

### dpkg-split

Ten program dzieli duże pakiety na małe pliki (na przykład, w celu umieszczenia na dyskietkach -- kto teraz używa dyskietek :-) ) oraz scala takie podzielone pliki w jeden. Może on być jedynie wykorzystany w systemie opartym o Debiana (to jest takim, który zawiera pakiet `dpkg`), ponieważ uruchamia on inny program, `dpkg-deb`, do rozbioru pliku pakietu Debiana na jego rekordy składowe.

Dla przykładu, chcąc podzielić duży plik .deb na N kawałków:

- Wykonaj polecenie: `dpkg-split --split foo.deb`. Wyprodukuje ono N plików o przybliżonej wielkości 460 KBytes w aktualnym katalogu.

- Skopiuj te N plików na dyskietki. I idź do innego Debiana, albo pochodź wokoło stołu i udawaj, że jesteś przy innym komputerze ;-).

- Skopiuj zawartość dyskietek na twardy dysk na innej maszynie

- Połącz kawałki używając polecenia `dpkg-split --join "foo*"`.

## Debian twierdzi, że można uaktualniać uruchomiony program; Jak to możliwe?

Jądro (system plików) w Debianie umożliwia podmianę plików, nawet jeśli są używane.

Dostarczamy także program o nazwie `start-stop-daemon`, który jest używany do uruchamiania demonów w czasie startu systemu oraz do ich zatrzymywania, podczas gdy poziom startu (runlevel) jest zmieniany. Ten sam program jest używany przez skrypty instalacyjne podczas instalacji nowego pakietu zawierającego demona.

## Jak mogę sprawdzić, które pakiety są już zainstalowane w Debianie?

Aby poznać stan wszystkich pakietów zainstalowanych w systemie, wykonaj polecenie:

    dpkg --list

Wypisze ono jednolinijkowe podsumowanie dla każdego pakietu, zawierające dwuznakowe oznaczenie statusu (wyjaśnione w nagłówku), nazwę pakietu, wersję, która jest zainstalowana, oraz krótki opis.

Aby poznać stan pakietów, których nazwy zawierają określony ciąg znaków, możesz wykonać polecenie (to polecenie pokazuje pakiety z nazwami rozpoczynającymi się od ,,foo''):

    dpkg --list 'foo*'

Aby otrzymać obszerniejsze informacje na temat określonego pakietu, wykonaj:

    dpkg --status nazwa_pakietu

## Jak mam stwierdzić, który pakiet tworzy określony plik?

Aby zidentyfikować pakiet odpowiedzialny za pojawienie się pliku `nazwa_pliku` wykonaj:

- `dpkg --search nazwa_pliku`

  To polecenie spowoduje wyszukanie pliku o nazwie `nazwa_pliku` w zainstalowanych paczkach. (Jest to ekwiwalent poszukiwania wszystkich plików mających rozszerzenie `.list` i znajdujących się w katalogu `/var/lib/dpkg/info/`, a następnie wypisywania nazw wszystkich pakietów zawierających te pliki i odwrotnie).

- `zgrep foo Contents-ARCH.gz`

  To polecenie poszukuje plików zawierających tekst `foo` w ich pełnej ścieżce dostępu. Pliki `Contents-ARCH.gz` (gdzie ARCH oznacza właściwą architekturę), znajdują się w głównym katalogu z pakietami (main, non-free, contrib), na serwerze FTP Debiana. Pliki `Contents` odnoszą się tylko do pakietów z drzewa pakietów, do którego należą. Z tego powodu użytkownik może będzie musiał przeszukać więcej niż jeden plik `Contents`, aby znaleźć pakiet zawierający plik `foo`.

  Ta metoda ma tą przewagę nad `dpkg --search`, że znajduje dowolne pliki w dowolnych pakietach, nie tylko aktualnie zainstalowane w systemie.